Thiên kiến xác nhận
(cần bài tóm tắt hay, gọn hơn)
Thiên kiến xác nhận
Thiên kiến xác nhận (còn gọi là thiên kiến (thiên lệch) khẳng định) là một khuynh hướng của con người ưa chuộng những thông tin nào xác nhận các niềm tin hoặc giả thuyết của chính họ. Con người biểu hiện thiên kiến hoặc định kiến này khi họ thu thập hoặc ghi nhớ thông tin một cách có chọn lọc theo ý riêng của mình, hay khi họ diễn giải nó một cách thiên vị, thường đi kèm với sự từ chối xem xét các góc nhìn khác.
Một loạt các thí nghiệm trong những năm 1960 đề xuất rằng con người có xu hướng thiên vị những gì xác nhận niềm tin hiện có của họ. Các nghiên cứu sau đó đã giải thích lại những kết quả này như một khuynh hướng kiểm tra ý niệm một chiều, tập trung vào một khả năng và bỏ qua những khả năng khác. Trong một số tình huống, khuynh hướng này có thể làm lệch lạc nhận thức và kết luận của con người.
Raymond Nickerson, một nhà tâm lý học, lên án thiên kiến xác nhận phải chịu trách nhiệm về những phương pháp chữa trị không hiệu quả được dùng hàng thế kỉ trước khi y học hiện đại xuất hiện. Nếu một bệnh nhân hồi phục, người có thẩm quyền về việc chữa trị (thầy lang, chính quyền) cho rằng phép điều trị đã thành công, thay vì những cách giải thích khác, chẳng hạn bản thân bệnh dịch đã kết thúc theo chu trình tự nhiên của nó. Sự đồng hóa thiên lệch là một yếu tố làm nên vẻ hấp dẫn của các lối chữa bệnh không chính thống hiện nay, bởi những người tin vào chúng chịu ảnh hưởng của những bằng chứng tích cực có tính giai thoại nhưng lại xem xét những bằng chứng khoa học một cách quá khắt khe.
Bong bóng lọc
Những thiên kiến xác nhận góp phần gây nên sự tự tin quá mức vào niềm tin cá nhân hoặc tư duy tập thể và có thể duy trì hoặc tăng cường những niềm tin đó khi đối mặt với bằng chứng trái chiều. Quyết định sai lầm do những thiên kiến này đã được thấy trong các bối cảnh chính trị và tổ chức. Với sự xuất hiện của mạng xã hội, thiên kiến xác nhận được làm mạnh lên rất nhiều với các bong bóng lọc (filter buble) là các thuật toán chỉ hiển thị cho người những thông tin họ thích.
Khắc phục
https://rework.withgoogle.com/guides/unbiasing-raise-awareness/steps/introduction/
Thực tế không may mắn là tất cả chúng ta đều có thiên kiến xác nhận, cho dù bạn là người cởi mở, luôn quan sát từ mọi hướng. Nhưng không sao, bởi cho dù như vậy, khi bạn biết về thiên kiến xác nhận và chấp nhận sự tồn tại của nó, bạn sẽ luôn tò mò về những góc nhìn trái ngược và thực sự lắng nghe những gì người khác nói và tại sao họ lại nói vậy. Điều này có thể giúp chúng ta nhìn nhận những vấn đề và những niềm tin tốt hơn từ góc nhìn khác, mặc dù ta vẫn sẽ cần rất nhiều tỉnh táo để vượt qua thiên kiến xác nhận của chính mình.
Khi tìm được những bằng chứng chứng xác nhận rằng niềm tin, giả thiết của mình về một vấn đề là đúng thì hãy đừng vội mừng vì có thể bạn đang vô tình vướng vào cái bẫy của thiên kiến xác nhận. Thay vào đó, hãy bình tĩnh, ngồi xuống và viết ra những niềm tin của mình về bất cứ vấn đề nào bạn đang quan tâm, sau đó cố gắng tìm ra những bằng chứng phủ định chúng nhằm chống lại thiên kiến xác nhận. Hãy nhớ, nhìn nhận vấn đề trên nhiều khía cạnh khách quan chính là chìa khóa giúp bạn có những phân tích và quyết định chính xác.